آمدم ، دیدم و شیفته شدم!
عنوان این پست، عباراتی است که ۷۲ سال پیش توسط رییس جمهور وقت آمریکا، فرانکلین روزولت و هنگام شرکت در مراسم گشایش سد هوور (Hoover) بر زبان جاری شد. سدی که با انحنایی شگفتانگیز و ارتفاعی ۲۲۱ متری، بر روی رودخانهی کلرادو زده شد و بدینترتیب دوران ساخت سدهای بزرگ در جهان آغازیدن گرفت.
و از آن زمان تا امروز، برای بسیاری دیگر از نویسندگان، رهبران، مهندسان، کارمندان، ملّیگرایان و انقلابیون هفت دههی گذشته، سدهای بزرگ نمادهای نیرومندی از غرور ملّی و استیلای نبوغ انسانی بر طبیعت، تأمینکننده نیروی برق، آب و غذا، مهارکنندهی سیلها، آبادکننده بیابانها و تضمینکنندهی استقلال ملّی و البته خفهکنندهی دهان منتقدین دولتی! بودهاند.
در حقیقت، به گفتهی پاتریک مک کالی، نویسندهی کتاب رودهای خاموش یا Silenced Rivers : «سدها بزرگترین تکسازههای ساخته شده به دست بشر هستند که پیشرفت را نمادین میسازند، اعم از اینکه مفهوم پیشرفت، ایجاد ثروت و سرمایه باشد، یا گسترشدهنده ثمرات سوسیالیزم، یا پیشروی بزرگ کمونیسم.»
همین هفتهی پیش بود که رییس جمهور ایران نیز، در بیان خوبیهای سهمیهبندی بنزین، اشاره کرد که از محل درآمد ناشی از سهمیهبندی، میتوانیم چند پروژهی عظیم سدسازی در کشور را به پایان ببریم! و اصلاً مگر یادمان رفته که یکی از دلایل اطلاق عنوان «سردار سازندگی» به هاشمی رفسنجانی در دههی پیش، همانا تسهیلات بیسابقهای بود که دولت وی برای ساخت سدههای بزرگ مخزنی به وزارت نیرو اهدا کرد.
و اینک به جایی رسیدهایم که به ندرت میتوانیم رودخانهای چون یلو استون (Yellowstone) را با طول بیش از یک هزار کیلومتر در جهان بیابیم که هنوز بر روی خود سنگینی سدی را احساس نکرده باشد. به نحوی که در فرانسه، تنها شاخهی باقیمانده جریان آزاد رود رن (Rhon) نیز در ۱۹۸۶ با یک سد به اسارت کشیده شد و در دیگر مناطق اروپا، اغلب رودهای مشهور چون ولگا، هیچکدام شاخهای بزرگتر از یک چهارم طول خود ندارند که تبدیل به مخزن نشده باشد!
برآورد شده که مخزن سدها در سراسر دنیا، حدود ۱۰ هزار کیلومتر مکعب گنجایش دارند که این مقدار معادل پنج برابر حجم تمام رودخانههای جهان است! پس دیگر ما چه میگوییم؟ و چرا اینگونه صریح به مخالفت با سرداران نهضت سدسازی در کشور برخواستهایم؟ چرا نمیگذاریم آنها با دل خوش به یکدیگر مدال سازندگی دهند و همایشهای غرورآفرین برگزار کنند؟ چرا کابوس «سد سیوند» را هر از گاه چون آوار بر سر ایشان خراب میکنیم؟! مگر نمیبینیم که همه چنین میکنند؟!
پاسخ این پرسش را خواهم داد، امّا اگر مایلید که زودتر به جوابتان برسید، لطفاً سری به انتشارات دانشگاه تهران بزنید و کتاب رودهای خاموش را که هموطن بزرگوار، سرکار خانم فاطمه ظفرنژاد به فارسی برگرداندهاند، به قیمت ۴۰ هزار ریال خریداری کنید تا دریابید که سدهای مخزنی بزرگ چه کلاه بزرگتری سر مردم ایران و جهان گذاشتهاند!
جالب آنکه خانم ظفرنژاد در ترجمه و انتشار این کتاب ارزشمند، نتوانست حمایت هیچ ارگان دولتی را (لابد از ترس مافیای سدسازی) جلب کند و با هزینهی شخصی اقدام به انتشار فقط دو هزار جلد از این کتاب نفیس نموده است. بنابراین، لطفاً با خرید این کتاب و معرفی آن به دوستان خویش، سهمی از ذکات دانستگی خود را که متأثر از خواندن این کتاب بدست آمده یا خواهد آمد، بپردازید.
در همین ارتباط
- رودخانهها، قربانی سدسازی شدهاند – فاطمه ظفرنژاد – همشهری امروز: (چگونه است که این مهندسی شکوفای سازنده بند بهمن در دو هزاره پیش، به درستی و آگاهانه و نه از ناتوانی، در همه این چند هزار سال حداکثر چند ده سد کوچک از جمله بلندترین سد جهان تا اوایل قرن بیستم به نام سد کریت طبس و یا سد کهن کبار قم را مفید به فایده تشخیص داده و ساخته است، اما ما در سه چهار دهه با تقلید کور از کسانی که سدسازی را از خود ما آموختند، بیش از ۱۰۰۰ سد میسازیم که بخش بزرگی از آنها قطعاً در چند دهه آینده باید برچیده شوند؟ بگذاریم تا رودها و جویهای این سرزمین همچنان روان بمانند تا به تعبیر شاعر بزرگ پارسی گوی، رودکی، ریگ آنها و درشتیهایشان، زیرپایمان پرنیان آید همی).
- ساخت سد و نیروگاه سیاهبیشه با وجود آسیبهای زیست محیطی ادامه دارد! – آزاده بهشتی
پیوست
- یخچالهای چین به سرعت ذوب میشود!
- دوّمین سال بسیار گرم کره زمین
- رئیس سازمان حفاظت محیط زیست گزارش شماری از تشکلهای زیستمحیطی مبنی بر پاکتراشی جنگل در مسیر سلمانشهر – کلاردشت را تأیید کرده و بر تخریب گسترده جنگل در این مسیر صحه گذاشت!
- درپی خشکاندن تالاب صوفیکم برای احداث کارخانه پتروشیمی گلستان، زیستگاه یکسوم پرندگان ایران در معرض نابودی کامل قرار گرفت.
- رهبر حزب اصلی اسلامی مالزی میگوید تنها نامزدهایی را برای انتخابات عمومی معرفی خواهد کرد که سیگار نکشند یا قصد ترک سیگار را داشته باشند. – خبری مهم و قابل توجه احزاب شرکتکننده در انتخابات مجلس ایران!
- الگور جایزه مبارزه با گرمایش جهانی را دریافت کرد.
شنبه ۲۳م تیر ۱۳۸۶ در ۹:۲۱ ق.ظ
درویش عزیز سلام وخسته نباشی
می دانی که همکار چندین و چند ساله توام و می دانم که عشق شما به محیط زیست آنچنان است که اگر شب تا صیح هم قلم بزنی احساس خستگی نمی کنی. در اتوبان محیط زیست آنچنان تخت گاز می روی که حتی فرصت نگاه به اطراف و یا گاهی پشت سر هم نمی کنی. احساس می کنم نگاه نفرت انگیز شما به سد و سدسازی آنچنان شده است که اگر قدرت داشتی یک سد هم در ایران سالم نمی گذاشتی. متاسفانه ما بیشتر اوقات و در بیشتر مسایل دچار افراط و تفریط می شویم. مسلمابرخی از این سدهاو در بعضی از مناطق برای تامین آب و یا کنترل سیلاب بسیار ضروری و لازم هستند چون تنها راه چاره آن بوده است منتها آن افراط و تفریط در سد سازی هم دیده می شود آنچنان که گاهی حقیقت کارشناسی را فدای مصلحت سیاسی می کنند و نباید اینچنین باشد. امیدوارم شما هم در ارایه مطالب مربوط به “مذمت” سد و سدسازی دچار افراط نشوید.
شنبه ۲۳م تیر ۱۳۸۶ در ۹:۴۰ ق.ظ
دکتر خسروشاهی عزیز
نخست آنکه ممنون از تذکرت … ما همیشه به تذکر برای حفظ تعادل نیاز داریم.
اما من هنوز چیزی نگفته ام! دست کم ۱۰ پست را به مشکلات زیست محیطی سدها اختصاص داده ام. شما پس از مطالعه آن ۱۰ پست لطفاَ قضاوت فرمایید.
سپاسگزارم.
شنبه ۲۳م تیر ۱۳۸۶ در ۶:۰۲ ب.ظ
عامل بسیاری از زلزله های بزرگ که در ایران و جهان رخ می دهد نیز همین سدها هستند.اما کو گوش شنوا.
پست جدید وبلاگم هم با موضع پتروشیمی و دیگر هیچ به مسئله آلودگیهای زیست محیطی صنایع نفت و پتروشیمی پرداخته است.
شنبه ۲۳م تیر ۱۳۸۶ در ۶:۱۶ ب.ظ
آقای مجدیان عزیز
به نکته درستی اشاره کرده اید. به باور اغلب ژئو فیزیکدانهاوزن سدهای بزرگ آ، چنان زیاد است که می توانند سبب زمین لرزه شوند. حتا ایشان می گویند: این تغییر تحمیل شده بر وزن پوسته زمین، اثری خفیف اما سنجش پذیر روی شتاب چرخش، کجی محور و شکل میدان گرانشی کره زمین دارد.
دوشنبه ۲۵م تیر ۱۳۸۶ در ۱۲:۳۰ ق.ظ
به نظر می رسد نه تنها سد سازی ها در ایران به رشد اقتصادی کمکی نکرده بلکه عملا در بسیاری از روستاها و شهر های در حاشیه رودخانه ها و سد سازی ها باعث فرار ساکنان آن مناطق شده است و بیشتر کسانی که در آن نواحی به شغل های سنتی و حتی کشاورزی خود مشغول بوده اند شغلشان را به ناچار رها کرده اند و زمین های خود را به بهایی ناچیز فروخته اند و به شهرها و حاشیه شهرهای بزرگ رانده شده اند. در اکثر موارد حتی بیکاری این قشر را نیز شاهد بوده ایم.
از سوی دیگر تخریب منابع طبیعی و جنگلی و حتی در بعضی موارد و گزارشات تخریب خود رودخانه ها و نیز از بین رفتن میراث فرهنگی را باید ضمیمه آن نمود.
پنجشنبه ۲۸م تیر ۱۳۸۶ در ۱۲:۱۳ ب.ظ
[...] after the construction of the Aswan High Dam. ۲- The Nile in Crisis. ۳- Dams & Fish. ۴- Silenced Rivers. نوشته شده در : ۲۸ تیر ۱۳۸۶ چالشگری These icons link to [...]
جمعه ۲۹م تیر ۱۳۸۶ در ۱:۰۶ ق.ظ
[...] با این وجود، به قول پاتریک مککالی، نویسندهی کتاب «رودهای خاموش» بعید است که لئوپلد حتا در تاریکترین و [...]
چهارشنبه ۲۱م فروردین ۱۳۸۷ در ۱۰:۵۴ ب.ظ
[...] بلندتر است.» گفتنی آنکه یکی از ویراستاران این کتاب، خانم فاطمه ظفرنژاد هستند که پیشتر نیز از ایشان به دلیل برگردان کتاب [...]
جمعه ۲۷م اردیبهشت ۱۳۸۷ در ۱۲:۰۰ ب.ظ
[...] آگاهی بیشتر از جزییات همایش - برای آگاهی بیشتر از فاطمه ظفرنژاد - برای آگاهی بیشتر از عباس محمّدی - برای آگاهی بیشتر از [...]
چهارشنبه ۸م خرداد ۱۳۸۷ در ۴:۲۰ ب.ظ
[...] دوم بود؛ ایشان همان مترجم نامآشنای کتاب مشهور رودهای خاموش هستند که با بیش از ۲۳ سال تجربه در یکی از مهمترین [...]
جمعه ۲۵م مرداد ۱۳۸۷ در ۹:۲۲ ق.ظ
[...] اثراتی چنین بزرگ بر زیستبوم بر جای نهد. همان گونه که نویسندهی رودهای خاموش نیز در فصل آغازین کتابش یادآوری کرده است، این حجم و جرم [...]